User Tools

Site Tools


0134500270-000270b-ba-th-y

Differences

This shows you the differences between two versions of the page.

Link to this comparison view

0134500270-000270b-ba-th-y [2018/11/07 17:08] (current)
Line 1: Line 1:
 +<​HTML><​br><​div id="​mw-content-text"​ lang="​vi"​ dir="​ltr"><​div class="​mw-parser-output"><​p><​b>​Lớp Bọ ba thùy</​b>​ (danh pháp khoa học: <​b>​Trilobita</​b>​) là một lớp động vật chân khớp hải dương đã tuyệt chủng. Đây là một trong những nhóm động vật chân khớp cổ nhất, với hóa thạch lâu đời nhất được ghi nhận có niên đại từ kỷ Cambri (<span class="​nourlexpansion plainlinks"​ style="​white-space:​nowrap;">​521 triệu năm về trước</​span>​),​ và đã phát triển thịnh vượng suốt khoảng sau Đại Cổ Sinh trước khi bắt đầu một cuộc đại tuyệt chủng mà khi đến kỷ Devon, mọi phân nhóm bọ ba thùy trừ Proetida đều biến mất. Bọ ba thùy tuyệt diệt trong một cuộc đại tuyệt chủng khác vào cuối kỷ Permi (chừng <span class="​nourlexpansion plainlinks"​ style="​white-space:​nowrap;">​252 triệu năm về trước</​span>​). Lớp Bọ ba thùy hiện diện khắp đại dương trong hơn 270 triệu năm.<​sup id="​cite_ref-2"​ class="​reference">​[2]</​sup></​p><​p>​Vào thời của những cá thể cổ nhất được biết đến, bọ bà thùy đã rất đa dạng và phân bố rộng rãi. Do chúng có bộ xương ngoài dễ hóa thạch, rất nhiều hóa thạch bọ ba thùy đã được tìm ra, với chừng 17.000 loài vào Đại Cổ Sinh. Việc nghiên cứu những hóa thạch đã mang đến những đóng góp quan trọng cho sinh địa tầng học, cổ sinh vật học, sinh học tiến hóa, và nghiên cứu kiến tạo mảng. Lớp Bọ ba thùy thường được đặt trong siêu lớp Arachnomorpha (còn gọi là Arachnata),<​sup id="​cite_ref-cotton04_3-0"​ class="​reference">​[3]</​sup>​ song nhiều cách phân loại khác cũng được đề xuất.
 +</​p><​p>​Bọ ba thùy đa dạng về lối sống; một số bò quanh đáy nước để săn mồi, kiếm xác thối hay ăn lọc, một số khác lại bơi mà ăn sinh vật phù du. Đa phần lối sống của động vật chân khớp hải dương ngày nay cũng hiện diện ở bọ thùy (trừ lối sống ký sinh).<​sup id="​cite_ref-Fortey04_4-0"​ class="​reference">​[4]</​sup></​p>​
  
 +<​dl><​dt>​Lớp Bọ ba thùy <​i>​Trilobita</​i></​dt></​dl><​ol><​li>​Bộ Agnostida
 +<​ol><​li>​Phân bộ Agnostina
 +<​ol><​li>​Liên họ Agnostoidea</​li>​
 +<​li>​Liên họ Condylopygoidea</​li>​
 +<​li>​Liên họ Incertae sedis</​li></​ol></​li>​
 +<​li>​Phân bộ Eodiscina
 +<​ol><​li>​Liên họ Eodiscoidea</​li></​ol></​li></​ol></​li>​
 +<​li>​Bộ Asaphida
 +<​ol><​li><​ol><​li>​Liên họ Anomocaroidea</​li>​
 +<​li>​Liên họ Asaphoidea</​li>​
 +<​li>​Liên họ Cyclopygoidea</​li>​
 +<​li>​Liên họ Dikelocephaloidea</​li>​
 +<​li>​Liên họ Remopleuridioidea</​li>​
 +<​li>​Liên họ Trinucleoidea</​li>​
 +<​li>​Liên họ Incertae sedis</​li></​ol></​li></​ol></​li>​
 +<​li>​Bộ Corynexochida
 +<​ol><​li>​Phân bộ Corynexochina
 +<​ol><​li>​Liên họ Corynexochoidea</​li></​ol></​li>​
 +<​li>​Phân bộ Illaenina
 +<​ol><​li>​Liên họ Illaenoidea</​li></​ol></​li>​
 +<​li>​Phân bộ Leiostegiina
 +<​ol><​li>​Liên họ Leiostegioidea</​li></​ol></​li></​ol></​li>​
 +<​li>​Bộ Harpetida
 +<​ol><​li>​Phân bộ Harpetina
 +<​ol><​li>​Liên họ Harpetioidea</​li></​ol></​li></​ol></​li>​
 +<​li>​Bộ Lichida</​li>​
 +<​li>​Bộ Phacopida</​li>​
 +<​li>​Bộ Proetida</​li>​
 +<​li>​Bộ Ptychopariida</​li>​
 +<​li>​Bộ Redlichiida</​li>​
 +<​li>​Incertae sedis</​li></​ol>​
 +<div class="​reflist columns references-column-count references-column-count-2"​ style="​-moz-column-count:​ 2; -webkit-column-count:​ 2; column-count:​ 2; list-style-type:​ decimal;">​
 +<ol class="​references"><​li id="​cite_note-Kihm&​amp;​St.John07-1"><​b>​^</​b>​ <span class="​reference-text"><​span id="​CITEREFRobert_KihmJames_St._John2007"​ class="​citation">​Robert Kihm; James St. John (2007), ​ Donald G. Mikulic, Ed Landing and Joanne Kluessendorf,​ biên tập, “Fabulous fossils – 300 years of worldwide research on trilobites” <span style="​font-size:​85%;">​(PDF)</​span>,​ <​i>​New York State Museum Bulletin</​i>​ (University of the State of New York) <​b>​507</​b>:​ 115–140.</​span><​span title="​ctx_ver=Z39.88-2004&​amp;​rfr_id=info%3Asid%2Fvi.wikipedia.org%3AB%E1%BB%8D+ba+th%C3%B9y&​amp;​rft.atitle=Walch%27s+trilobite+research+%E2%80%93+A+translation+of+his+1771+trilobite+chapter&​amp;​rft.au=James+St.+John&​amp;​rft.au=Robert+Kihm&​amp;​rft.aulast=Robert+Kihm&​amp;​rft.btitle=Fabulous+fossils+%E2%80%93+300+years+of+worldwide+research+on+trilobites&​amp;​rft.date=2007&​amp;​rft.genre=bookitem&​amp;​rft.pages=115-140&​amp;​rft.pub=University+of+the+State+of+New+York&​amp;​rft.volume=507&​amp;​rft_id=http%3A%2F%2Fwww1.newark.ohio-state.edu%2FProfessional%2FOSU%2FFaculty%2Fjstjohn%2FKihm-and-St.John-2007.pdf&​amp;​rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook"​ class="​Z3988"><​span style="​display:​none;">​ </​span></​span>​ </​span>​
 +</li>
 +<li id="​cite_note-2"><​b>​^</​b>​ <span class="​reference-text">​http://​firstlifeseries.com/​learn-more/</​span>​
 +</li>
 +<li id="​cite_note-cotton04-3"><​b>​^</​b>​ <span class="​reference-text"><​span id="​CITEREFCottonBraddy2004"​ class="​citation">​Cotton,​ T. J.; Braddy, S. J. (2004), “The phylogeny of arachnomorph arthropods and the origins of the Chelicerata”,​ <​i>​Transactions of the Royal Society of Edinburgh: Earth Sciences</​i>​ <​b>​94</​b>​ (3): 169–193, doi:​10.1017/​S0263593303000105</​span><​span title="​ctx_ver=Z39.88-2004&​amp;​rfr_id=info%3Asid%2Fvi.wikipedia.org%3AB%E1%BB%8D+ba+th%C3%B9y&​amp;​rft.atitle=The+phylogeny+of+arachnomorph+arthropods+and+the+origins+of+the+Chelicerata&​amp;​rft.au=Braddy%2C+S.+J.&​amp;​rft.au=Cotton%2C+T.+J.&​amp;​rft.aufirst=T.+J.&​amp;​rft.aulast=Cotton&​amp;​rft.date=2004&​amp;​rft.genre=article&​amp;​rft.issue=3&​amp;​rft.jtitle=Transactions+of+the+Royal+Society+of+Edinburgh%3A+Earth+Sciences&​amp;​rft.pages=169-193&​amp;​rft.volume=94&​amp;​rft_id=info%3Adoi%2F10.1017%2FS0263593303000105&​amp;​rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal"​ class="​Z3988"><​span style="​display:​none;">​ </​span></​span></​span>​
 +</li>
 +<li id="​cite_note-Fortey04-4"><​b>​^</​b>​ <span class="​reference-text"><​span id="​CITEREFFortey2004"​ class="​citation">​Fortey,​ Richard (2004), “The Lifestyles of the Trilobites” <span style="​font-size:​85%;">​(PDF)</​span>,​ <​i>​American Scientist</​i>​ <​b>​92</​b>:​ 446–453, doi:​10.1511/​2004.49.944</​span><​span title="​ctx_ver=Z39.88-2004&​amp;​rfr_id=info%3Asid%2Fvi.wikipedia.org%3AB%E1%BB%8D+ba+th%C3%B9y&​amp;​rft.atitle=The+Lifestyles+of+the+Trilobites&​amp;​rft.au=Fortey%2C+Richard&​amp;​rft.aufirst=Richard&​amp;​rft.aulast=Fortey&​amp;​rft.date=2004&​amp;​rft.genre=article&​amp;​rft.jtitle=American+Scientist&​amp;​rft.pages=446-453&​amp;​rft.volume=92&​amp;​rft_id=http%3A%2F%2Fwww.cornellcollege.edu%2Fgeology%2Fcourses%2FGreenstein%2Fpaleo%2Ftrilobites.pdf&​amp;​rft_id=info%3Adoi%2F10.1511%2F2004.49.944&​amp;​rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal"​ class="​Z3988"><​span style="​display:​none;">​ </​span></​span></​span>​
 +</li>
 +</​ol></​div>​
 +
 +<table role="​presentation"​ class="​mbox-small plainlinks sistersitebox"​ style="​background-color:#​f9f9f9;​border:​1px solid #​aaa;​color:#​000"><​tbody><​tr><​td class="​mbox-image"><​img alt=""​ src="​http://​upload.wikimedia.org/​wikipedia/​commons/​thumb/​4/​4a/​Commons-logo.svg/​30px-Commons-logo.svg.png"​ width="​30"​ height="​40"​ srcset="//​upload.wikimedia.org/​wikipedia/​commons/​thumb/​4/​4a/​Commons-logo.svg/​45px-Commons-logo.svg.png 1.5x, //​upload.wikimedia.org/​wikipedia/​commons/​thumb/​4/​4a/​Commons-logo.svg/​59px-Commons-logo.svg.png 2x" data-file-width="​1024"​ data-file-height="​1376"/></​td>​
 +<td class="​mbox-text plainlist">​Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về <​i><​b><​span>​Bọ ba thùy</​span></​b></​i></​td></​tr></​tbody></​table><​!-- ​
 +NewPP limit report
 +Parsed by mw1266
 +Cached time: 20181011123827
 +Cache expiry: 1900800
 +Dynamic content: false
 +CPU time usage: 0.336 seconds
 +Real time usage: 0.407 seconds
 +Preprocessor visited node count: 12100/​1000000
 +Preprocessor generated node count: 0/1500000
 +Post&#​8208;​expand include size: 55731/​2097152 bytes
 +Template argument size: 11905/​2097152 bytes
 +Highest expansion depth: 23/40
 +Expensive parser function count: 0/500
 +Unstrip recursion depth: 0/20
 +Unstrip post&#​8208;​expand size: 4603/​5000000 bytes
 +Number of Wikibase entities loaded: 1/400
 +Lua time usage: 0.070/​10.000 seconds
 +Lua memory usage: 2.41 MB/50 MB
 +--><​!--
 +Transclusion expansion time report (%,​ms,​calls,​template)
 +100.00% ​ 362.612 ​     1 -total
 + ​69.36% ​ 251.494 ​     1 B&#​7843;​n_m&#​7851;​u:​Taxobox
 + ​55.05% ​ 199.627 ​     1 B&#​7843;​n_m&#​7851;​u:​Infobox
 + ​39.88% ​ 144.625 ​     1 B&#​7843;​n_m&#​7851;​u:​Fossil_range
 + ​36.65% ​ 132.891 ​     1 B&#​7843;​n_m&#​7851;​u:​Li&​ecirc;​n_&#​273;&#​7841;​i_Hi&#​7875;​n_sinh_220px
 + ​32.91% ​ 119.352 ​    40 B&#​7843;​n_m&#​7851;​u:​Period_start
 + ​29.47% ​ 106.864 ​    11 B&#​7843;​n_m&#​7851;​u:​Fossil_range/​bar
 + ​19.36% ​  ​70.195 ​    40 B&#​7843;​n_m&#​7851;​u:​Period_id
 + ​14.32% ​  ​51.930 ​     1 B&#​7843;​n_m&#​7851;​u:​Tham_kh&#​7843;​o
 + ​13.47% ​  ​48.840 ​    12 B&#​7843;​n_m&#​7851;​u:​Period_end
 +--><​!-- Saved in parser cache with key viwiki:​pcache:​idhash:​774272-0!canonical and timestamp 20181011123826 and revision id 36737810
 + ​--></​div><​noscript><​img src="​http://​vi.wikipedia.org/​wiki/​Special:​CentralAutoLogin/​start?​type=1x1"​ alt=""​ title=""​ width="​1"​ height="​1"​ style="​border:​ none; position: absolute;"/></​noscript></​div>​
 +
 +</​HTML>​
0134500270-000270b-ba-th-y.txt · Last modified: 2018/11/07 17:08 (external edit)